HERMES NIEUWS

 

uitnodiging

 

studiemiddag  “Coaching in context: ontwikkelingen naast 25 jaar MJL”

15 november 2019
Zuiderkapel, Boslaan1
2722 BA Bilthoven

We hebben Jikke de Ruiter (geboren Lubbers) uitgenodigd om te reflecteren op de geestelijke erfenis van haar vader vanuit haar ervaringen als coach.Jikke is gecertificeerd coach. Ze heeft diverse boeken over coaching[1]) gepubliceerd.

13.00-  13.30               Inloop met  koffie/thee

13.30 – 15.00            Jikke de Ruiter: Inleiding 

- het verhaal van de overdracht: een dochter van Rob Lubbers

- de erfenis van het verstaan

- de mens in context

·         wat betekent dit in coaching?

·         welke weerstand is er hiertegen binnen de beroepsgroep?

- de missie vertaald in een model: wie, wat, waar, hoe?

Pauze, koffie/thee

15.15 – 16.30 uur:    - kennismaken met coaching: demonstratie en zelf uitproberen

- dialoog: is er een grens tussen coaching en therapie en zo ja, waar ligt   die?

- missie van de eigenwijzen: langeveldcentrum en PAC (platform autonome coaches)  

16.30 – 16.45 uur:    Trudy Maaskant:  hermeneutische afsluiting.

                                    Hapje en drankje

 

 De toegang tot de studiemiddag is gratis en staat open voor alle belangstellenden
Wel graag opgave vooraf via de mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

 

 artikel ter info

 

Wim van der Schee, lid van onze vereniging, heeft een artikel geschreven: 'kennisverwerving in de agogische wetenschappen'. 
 

 

van de redactie

Vrijdag de 15e maart was een dag met een kleurrijke invulling en een zilveren

randje.

Zilver, omdat we het 25-jarig bestaan van het M.J. Langeveldcentrum vierden en kleurrijk omdat we als bont gezelschap ons verwonderden over de kracht van onze 25-jarige vereniging, waarbij de Hermeneutiek nog steeds een grote bron van inspiratie is.

In verwondering hebben we stil gestaan bij het verleden, maar ook in het heden en de toekomst zal de verwondering ons stimuleren om het gedachtengoed van het M.J. Langeveldcentrum uit te dragen.

 

De viering van het zilveren jubileum was een juweeltje waarover u in deze Nieuwsbrief meer kunt lezen.

Marianne van Arkel en Truus de Groot
Redactie Nieuwsbrief
juni 2019

 

hermes steen                  achterkant steen

 

 

inleiding door de voorzitter jubileumdag 15 maart 2019

 

Als wij voor even 25 jaar terugreizen, en in het jaar 1994 uitkomen, dan komen velerlei namen weer boven, die toen een rol speelden, zoals: op het wereldtoneel: Bill Clinton, Boris Jeltsin; in Europa: François Mitterrand, Helmuth Kohl. Dichter bij huis: het kabinet Kok, dat de opvolger was van het kabinet Lubbers.

LubbersEn dan was er die andere man met dezelfde naam, Lubbers, die hoogleraar pedagogiek was geweest, en die een gedachte had die in dat jaar steeds vastere vorm had gekregen. En zo kwam het, dat toen op initiatief van Professor Rob Lubbers de vereniging M.J.Langeveld Centrum, Vereniging voor |Hermeneutiek, werd opgericht, waarvan het doel in de statuten als volgt werd omschreven:

Het bruikbaar maken van moderne hermeneutische methodologie in cultuur, wetenschap en samenleving, waaronder met name begrepen het bevorderen van de psychodiagnostiek en de hulpverlening aan kinderen, jeugdigen en volwassenen die te kampen hebben met hermeneutische distorsie.

Tevens werd toen vastgelegd, dat leden die een praktijk uitoefenen deze als “Vestiging van het M.J.Langeveld Centrum” door het bestuur van de vereniging konden laten erkennen. Dit werd in het Huishoudelijk Reglement nader uitgewerkt onder introductie van het begrip “dependances”.

Het volgende citaat komt uit een van de stukken, die Rob Lubbers ter gelegenheid van de oprichting van de vereniging heeft geschreven:

Motivatie voor de oprichting:

De vereniging is nodig, omdat hermeneutiek een omstreden plaats in het wetenschapsbedrijf heeft gekregen, terwijl haar functie toch onmiskenbaar is. Zonder uitleg en overdracht komt er immers een eind aan wetenschap, cultuur en samenleving. De vraag naar de reden waarom hermeneutiek in diskrediet is geraakt voert ons terug naar het verschil tussen natuur- en geesteswetenschappen”.

Tot zover Rob Lubbers.

Hij is vanzelfsprekend de drijvende kracht gebleven en de leidsman geweest, totdat zijn gezondheid dat niet meer toeliet. Hij is in 2008 overleden, maar zijn erfenis zien wij, om zo te zeggen, hier.

De vereniging telde kort na haar oprichting 42 leden, waarvan 11 dependances. Hoe is het de vereniging in die 25 jaar vergaan? In de eerste plaats kan worden vastgesteld, dat de vereniging nog steeds als zelfstandige entiteit bestaat, wat niet helemaal vanzelfsprekend is.

Aan onderzoek en zelfonderzoek over vorm en inhoud heeft het intussen niet ontbroken. Zo heeft de echtgenoot van Inge van Kampen, als externe deskundige, na uitvoerig onderzoek een advies uitgebracht, dat aansluiting bij de NVO inhield. Hoewel veel waardering voor dit onderzoek bestond, heeft de vereniging toch besloten om een andere weg te bewandelen en zelfstandig verder te gaan.

Enkele jaren geleden is intern aan de hand van een vijftal vragen gedebatteerd over existentiële vragen, waarbij algehele opheffing een van de opties was. Ook hier was uiteindelijk een duidelijke meerderheid van mening dat opheffing onaantrekkelijk was, en dat de hermeneutiek geen dienst werd bewezen door zo als het ware van het toneel te verdwijnen. Doorgaan dus.

Op dit moment zijn er 31 betalende leden, waarvan 9 dependances. Ons ontvallen zijn, naast Rob Lubbers, Margreet de Boer en Inge van Kampen, die beiden node gemist konden worden. Er is sprake van vergrijzing, ook al omdat er niet of nauwelijks sprake is van aanwas. Maar de vereniging staat ook nu niet stil. Het accent is in de loop der tijd komen te liggen bij de dependances, waar, als professionals onder elkaar, zware onderwerpen niet worden geschuwd, en bij de door de dependances voorbereide studiedagen. De digitale slag is voor een belangrijk gedeelte gemaakt; zo werd de Nieuwsbrief, alias de Hermes, onderdeel van de website en er is aandacht voor het bij de tijd houden van de website. Verder is er bijvoorbeeld een discussie over functie, vorm en naam van de dependances, die nog niet is afgerond.

 

Alles overziende is er naar mijn mening alle aanleiding om te zeggen, dat gebleven zijn de wil en de behoefte om zich op wetenschappelijk verantwoorde manier verder te verdiepen in de wereld, en vooral de noden, van het kind, en die kennis ook in praktijk te brengen. Ja, de Langevelders zijn gemotiveerd en bevlogen, maar wel met beide benen op de grond, juist in deze tijd, waarin weinig sprake lijkt te zijn van historisch gegroeid rustig bezit. 

Ton Weijssenfeld

 bos

 

 

welkomstwoord 15 maart 2019

 Welkom Allemaal.

 

Oorspronkelijk plan
Toen we dit planden, een haf jaar geleden hoopten we op narcissen en krokussen, vogelgezang en zon. Het zou leuk zou om de al weer vijfentwintig jaar dat het MJL als vereniging bestaat op een (buiten)luchtige manier te vieren. Zo ontstond het idee van een wandeling, met een thema, verwondering. Het geheel zou het karakter krijgen van een reünie van degenen die zich met het MJL verbonden voelen: mensen die op onze studiedagen komen, leden en dependance leden en de partners.

Inmiddels maakt De Bilt duidelijk dat we ook voor een alternatief programma moesten zorgen. De buienradar knop vertoont slijtage plekken. Maar zoals het er nu uitziet is het droog en kunnen we toch wandelen.

Hoe ziet de middag eruit
Ontvangst, foto’s welkomstwoorden, terugblik

15.00 wandeling naar de Biltse Hoek met optionele opdrachten in het kader van Verwondering, opgesteld door Marianne van Arkel.

16.30 aankomst Biltse Hoek, borrel, uitwisseling van ervaringen, foto’s van de wandeling

18.00 buffet.

 

 

 

Begin van de Vereniging
25 jaar geleden is Rob gestart met een vereniging, goed bijgestaan door Ton en Gerard. Het was nodig. het hoogleraarschap aan de RU liep op zijn eind. Rob wilde de hermeneutiek verbreiden en iedereen die opgeleid was een podium en een thuis bieden om zich verder te ontwikkelen. En natuurlijk kinderen en ouders in nood helpen. Dit in maandelijkse bijeenkomsten, speerpunten en casuïstiek en theorie ontwikkeling. Maar we zij waren een klein clubje. De speerpunten, school, therapie en verstandelijk gehandicapten, zijn gesneuveld. Evenals de samenwerking met de Benelux universiteit in de persoon van professor Anton van der Geld. Wel hadden we in het begin wat grotere congressen.

Reilen en zeilen

Tot de beginjaren van het millennium was Rob steeds aanwezig, na een paar jaar wat minder, ook al deed hij tot lang nog supervisie. In maart 2007 vierden wij zijn verjaardag, met het aanbieden van “onze” DVD en de film “As it is in heaven”. In april 2008 overleed hij, 81 jaar oud.

Het idee was dat de vereniging de hermeneutiek onder de aandacht zou houden en dan m.n. de hermeneutische benadering binnen de psychotherapie. Er werden studiedagen georganiseerd, o.m. over dromen over sprookjes, met bv. de latere hoogleraar Guy van Widdershoven, over ketens van begrip. Mensen van buiten spraken zoals die dominee die een conference had over de apostel Paulus, en Freddy Begemann, op de hermeneutiek gepromoveerd, is over zijn proefschrift F.A. Begemann. Erkenning en solidariteit? Een hermeneutische en een kritische visie op de hulpverlening aan oorlogsgetroffenen, Swets en Zeitlinger1995

Verder hadden de dependances elkaar nodig omdat een ieder een eigen praktijk had en men de cliënten met wie je met de handen in het haar zat kon inbrengen. Bij Rob in supervisie thuis aan de Julianalaan, maar ook bij de maandelijkse bijeenkomsten, die eerst ook in de kerk van de Julianalaan gehouden werden, de Magneet, en door goed initiatief van Marianne sinds 2009 hier in de Boslaan.

Ton heeft iets van de geschiedeis verteld, ik wil het vooral hebben over de latere jaren, toen de stuwende kracht van Rob was weggevallen. Wat hebben we al die tijd gedaan?

Huidige werkwijze

De vrijdagen structuur is gehandhaafd. We hebben sinds 2007 een website. Het jaar is ingedeeld in twee perioden, met elk een dag: in het najaar een studie dag, en in het voorjaar een filmmiddag waarin hermeneutische begrippen toegepast worden. De dependances komen nog steeds elke maand bijeen, om zaken als nieuwsbrief en website te regelen, casuïstiek, organiseren van de studie- en filmdagen. Bijna elke bijeenkomst is er een kleine lezing verzorgd door een van de dependance leden.

Studiedagen en filmmiddagen

Wat kwam er zoal langs op de studiedagen: De dood van Ivan Iljitsj, van Tolstoj en hoe die te begrijpen aan de hand van verhaal ketens. Hetzelfde, maar dan met muziek erbij over het boek van Anna Enquist Contrapunt, geschreven met woorden maar gegroepeerd rond muziek beelden. Het gaat over de dood van haar dochter en de mogelijkheid tot verwerking die Bach haar, de rouwende moeder, biedt.

Andere onderwerpen zijn Tekst in Context, Samengestelde gezinnen, Het kind in de ogen kijken, Gadamer revisited (n.a.v. een nieuw uitgekomen Nederlandse vertaling) en hermeneutiek en casuïstiek ongetwijfeld nog vele andere.

De filmmiddagen zijn minder theoretisch of maatschappelijk bedoeld, maar meer om met elkaar iets te delen van beeld van goede kwaliteit, en om de hermeneutische diagnostiek weer eens op te frissen. Zo keken we naar Le gamin au vélo, (Dardenne) met de vragen wie wat waar hoe, die betrekken moesten hebben op de hoofdpersoon, het jongetje Cyriel. Deze opzet beviel zo goed dat we heel wat filmkinderen gediagnosticeerd: Tomboy, Boyhood een jongen van 8-18 gevolgd en zijn hele omgeving), A flower in the pocket (Filipijnse jongetjes, zijn toch weer een beetje anders.)

De wens ontstond om ook eens naar andere leeftijden te kijken, en zo zagen we Seymour an introduction, over een 90 jarige bevlogen pianist, die zo van lesgeven houdt.

Ook keken we weer eens naar het verschil tussen beelden en woorden: Hoe raken de beelden van de “Red Turtle” (Michel Dudok van Heel) eel)ons, wat vind jet het meeste indruk maken, een studie middag over (opvattingen over) dementie.

En nu?
Kortom, we zijn levendig, organiseren veel, en raken ook wel een beetje ouder. Mensen uit het veld uitnodigen lukt, zoals het ook nu gelukt is, maar het blijft een klein clubje. Op zich is dat niet erg.

De inhoud van de middagen verandert ook en beetje, omdat de meesten niet meer in de therapie werken, (maar bijvoorbeeld wel in coaching, supervisie, mediation): Waar ligt voor de dependanceleden het zwaartepunt. Nu ontstaan ook thema’s als “Hannah Arendt en totalitarisme”, “Depressie”, “coaching in het onderwijs in Suriname”. Inspirerende mensen als Edith Eva Eger (Lucy) en technieken als EMDR (Sylvia.) passeren de revue.

Vorig jaar hebben we besloten door te gaan als vereniging. De inhoud zal vast een beetje verschuiven. Ook gaan er stemmen op om aansluiting te zoeken bij misschien een filosofische groep (Gerard), of andere groepjes die ook haar wat versterking zoeken.

Omdat we geleerd hebben dat het goed is voor de ontwikkeling van mensenkinderen om stenen op je weg tegen te komen, bieden we je ter gelegenheid van dit vijfentwintigjarige bestaan alvast een steentje voor onderweg aan.

Trudy Maaskant

 

 

korte terugblik op de jubileumdag 15 maart 2019

 

De dag zelf was zeer geslaagd.De ontvangst in ons “clubhuis” werd al snel een uitwisseling van verhalen.

Daarna wandelden we groepsgewijs in het bezit van opdrachten in het kader van het thema Verwondering naar het restaurant de Biltse Hoek.

Onderweg werden foto’s genomen en 'gedichten' geschreven in het thema "Verwondering" .

Hilarisch soms, gezien de foto’s: het regende pijpenstelen en de in regenplastic gehulde figuren waren inderdaad wonderbare, want onherkenbare wezens.

De verzamelde teksten en foto’s, die meteen tijdens de borrel konden worden vertoond, getuigen van veel creativiteit en veel plezier.  

Een warme, zeer gezellige en heerlijke maaltijd completeerde de geslaagde dag..

 bij elkaar Biltsehoek 1

 

Ten Slotte:   

Stellen wij het op prijs als de lezer van de Hermes ook kopij opstuurt en ons opmerkzaam maakt op onderwerpen die de aandacht verdienen en eventueel in de volgende Nieuwsbrief geplaatst kunnen worden.
U kunt mailen naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..
 
 
 

 

Studiemiddag 25 jaar M.J.Langeveldcentrum:. Wat heeft de hermeneutiek ons gebracht?

Terugblik van de dependanceleden in woord en beeld. 

 

Welkom en opening door Angeline Martin.  

Als eerste is Trudy Maaskant aan het woord aan met  met als onderwerp: een Terugblik: de strijd tegen het misverstand en de vraag: Wat is hermeneutiek?”:           

Prof. dr. Rob Lubbers sprak over hermeneutiek over als: het veelzijdig verstaan van mensen en de geschiedenis van de mens is er een van misverstand en miscommunicatie.       

In een DVD-opname van de Teleac-cursus: Denken door zien is in de jaren 60/70 een poging gedaan om hermeneutiek uit te leggen.          

In 2011 is er door de dependances van het Langeveldcentrum een Power Point Ppresentatie Hermeneutiek[  samengesteld..    

Hermes was de eerste tolk uit de geschiedenis. Hij was de boodschapper van de goden naar de mensen.         In de hermeneutiek van Rob Lubbers gaat het om de mens als tekst en context. Het gaat om de strijd tegen het misverstand (dialoog, antwoord-vraag-antwoord). En het gaat om de betekenisverlening en het komen tot een hermeneutische cirkel in het wederzijds contact. 

Een ander kernbegrip is het ‘begrijpen van de mens’. Met begrijpen wordt bedoeld het onmiddellijk verstaan; meeleven; verstehen. Gevoelservaringen die niet worden/zijn begrepen leiden tot isolement.          In de hermeneutische praktijk wordt getracht te begrijpen vanuit de wie, wat, waar en hoe vragen.             

Trudy vertelt dat ze vaak heeft gedacht:” Iik leer het nooit”,. tTotdat zij in Noord-Holland bij een instelling ging werken. Daar kende men de term hermeneutiek.  Zij merkt op, dat hermeneutiek tegenwoordig in de RINO-opleiding zit met docenten als Joke Hermsen, filosoof, en Andries Baart, hoogleraar te Nijmegen.

Trudy concludeert dan ook dat hermeneutiek nu meer voet aan de grond krijgt.

 

                Sylvia van Loenen vertelt aan de hand van een casus over hermeneutiek in de huidige praktijk;, de hermeneutische cirkel, dromen en het stappenplan. Haar casus betreft een jongen van 15 jaar. De gang van zaken gaat zoals zij het van Lubbers heeft geleerd. Reden van aanmelding: slechte concentratie en vaak boos en in conflict met anderen. De jongen woont alleen met zijn moeder. De ouders zijn gescheiden en de zbrusjes het huis uit. Door spel, tekeningen en verhaal komt de jongen op verhaal. De concentratieproblemen en de boosheid nemen af.           

 

De volgende spreker is Alie Stapel. Haar onderwerp is: beeld in context. Zij toont ons het beeld “De de Wimpel” van kunstenaar Jan de Baat. Het beeld staat aan de Churchilllaan voor het SVB-gebouw te Amsterdam. We zien een in de wind circulerende  wimpel. Haar keuze om het beeld van de Wimpel aan ons voor te leggen is om aan te geven, dat hermeneutiek ook speelse kanten heeft. Alie is tot voor kort werkzaam geweest als creatief therapeut en werkte met Beeld en Begripsvorming in de tijd dat gedragstherapie en neuropsychologie in opkomst is. Zij voelde zich vaak een vreemde eend in de bijt en moest steeds aan nieuwe collega’s uitleggen wat hermeneutiek behelst. En dat, zegt tot besluit Alie, terwijl hermeneutiek eigenlijk zo eenvoudig is. Hermes is een metafoor. Het gaat over gevoel en gevoelswoorden. 

Aan het woord komt vervolgens Gerard Briggeman. Hij wil graag het belang van abstinentie in therapie aan de hand van een casus belichten. Het verhaal is het verhaal van de blauwe vogel. De cliënt is een adolescent van 22 jaar die niet tot studeren komt. Hij maakt een mooie vogel van klei en hij kan goed tekenen. Terwijl Gerard zoveel mogelijk abstinentie betracht groeit het verhaal van de eenzame vogel in een troosteloze kale wereld uit tot een verhaal waarin de vogel actie onderneemt en in een mooiere leefwereld terecht komt.      Voor Gerard is het tijdens de sessies: op de handen zitten en zwijgen. De moeder van de jongen had minder geduld en vroeg om raad. Zij moest leren wachten. Met de jongen is het goed gekomen. Hij is naar de grafische school gegaan.                  

 

Lucie Weijsenfeld heeft als onderwerp “samen op weg” gekozen. Zij vertelt over haar onzekerheid bij aanvang en ook tijdens therapie: Hoe moet ik beginnen?  Wat is er precies aan de hand? En: kan ik wel voldoende bieden en wanneer is deze therapie klaar? Naar aanleiding van een tekening van een cliënt, een meisje met dwangneurotisch gedrag, krijgt Lucie zelf een angstige droom naar aanleiding van een tekening van de cliënt. Getekend is een weg bergafwaarts en er is geen uitweg. Tot Lucie’s grote opluchting maakt de cliënt een volgende tekening en een verhaal met uitweg en perspectief. Lucie merkt op, dat het bij haar, als therapeut, draait om het niet weten wat er precies aan de hand is en de kracht van de ander,r, dde cliënt..        

 

Gerard Weststeijn spreekt over de grotere waarheid van H. G. Gadamer en laat een lied, gezongen door Trijntje Oosterhuis, horen: “Ken je mij? Wie ken je dan? Weet jij mij beter dan ik?”  De tekst erboven zou kunnen zijn: “ken uzelve”. Het zelfbewustzijn en jezelf ter discussie  stellen is   vverbinding zoeken met jezelf. Begrijpen, “verstehen” is een actief proces.

Gerard vertelt over de casus van een 14-jarig weeskind dat bij pleegouders woont. Bij de Columbusplaat nr. 12 komt naar voren, dat het meisje het nodig had om gekend en herkend te worden.   Gerard Weststeijn sluit af met de opmerking dat hij 25 jaar geleden nog niet zoveel snapte van het proces van de dialoog. Hermeneutiek is een proces, hermeneutiek zit in je.

 

 25 jaar hermeneutiek :. Wat heeft het ons gebracht? Zijn we wijzer geworden?  Met therapieën weet je nooit hoe het eindigt. Jij en ik zijnben aan het zoeken, dit is niet wat je bedoelt, dus moeten we verder zoeken. Het gaat om kennen en gekend worden.          (Verslag Angeline Martin).