HERMES NIEUWSBRIEF  februari 2019

 

van de redactie

 Dit is de eerste Nieuwsbrief van het nieuwe jaar 2019.

Een bijzonder jaar ligt voor ons met een zilveren randje.
Een zilveren randje omdat 25 jaar geleden het M.J. Langeveldcentrum, vereniging voor hermeneutiek, werd opgericht.
Deze gebeurtenis willen wij vieren tijdens de jubileumbijeenkomst op 15 maart in Bilthoven.
Het is bijzonder om bij deze mijlpaal, deze herme, deze steen, stil te staan.
Zoals in de therapie ook bij hermen wordt stil gestaan, zo staan ook wij stil bij de hermen van het M.J. Langeveldcentrum.
Op 16 november 2018 hebben we de studiemiddag, als start van het jubileumjaar, gewijd aan een terugblik op het MJL, in woord en beeld, waarvan in deze Nieuwsbrief een verslag staat.
De zilveren vereniging schittert nog altijd en in verwondering kunnen wij ons daarin spiegelen.
Vieren, stil staan en bewegen.
We hopen je te bewegen om met ons dit zilveren jubileum te vieren. 
Marianne van Arkel en Truus de Groot
Redactie Nieuwsbrief
Februari 2019

 

 hermes 4

 

uitnodiging jubileummiddag 15 maart 2019

 

Beste vrienden: (oud)leden en belangstellenden van het M.J. Langeveldcentrum, vereniging voor hermeneutiek.

In 2019 is het 25 jaar geleden dat onze vereniging door Rob Lubbers en Ton Weijsenfeld is opgericht.  Doel was en is het verbreden en verspreiden van het hermeneutisch gedachtengoed toegepast op “de mens als tekst” en daarmee op psychotherapie en psychologische hulpverlening.

Als dependances hebben we besloten een heel jaar in het teken van dit jubileum te zetten.

In plaats van een film en studiemiddag rond de verjaardag van Rob Lubbers,  

organiseren we op 15 maart 2019 een ontvangst voor leden van de vereniging,oudleden, familie van Rob Lubbers en belangstellenden.  

Vervolgens maken we een thematische wandeling van plm. 60 minuten door de Bilthovense bossen, om te eindigen met een borrel en een lopend buffet in een restaurant in De Bilt. 

Voor degenen, die niet kunnen wandelen is er de mogelijkheid direct naar het restaurant te gaan. We hopen dat de meeste mensen wel met de wandeling mee willen doen.

We verwachten dat een en ander het karakter van een reünie zal krijgen.  Nadere berichten volgen, over thema, over reünie, het restaurant en kosten.  Kent u mensen die eerder geïnteresseerd waren in het MJ Langeveldcentrum, ook die zijn van harte welkom. 

Aanvang: 14.00 in de Zuiderkerk aan de Boslaan nr. 1 in Bilthoven.
Rond 16.30 ontvangst in het restaurant voor een drankje en een hapje.
De kosten, van de middag komen voor rekening van de vereniging.
Het lopend buffet is voor eigen rekening en bedraagt ongeveer € 30, -
Hebt u foto’s, wilt u ze dan gedigitaliseerd voor 15 januari 2019 opsturen aan Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..
Wij maken dan van het geheel een presentatie.

Wij hebben er zin in en we hopen u ook.

Met hartelijke groet, namens de dependances,

Trudy Maaskant

 hermes 4

 

 

impressie van de studiemiddag 16 november 2018

 Studiemiddag 25 jaar M.J.Langeveldcentrum: Wat heeft de hermeneutiek ons gebracht?

Terugblik van de dependanceleden in woord en beeld. 

Welkom en opening door Angeline Martin.

Als eerste is Trudy Maaskant aan het woord  met als onderwerp: “Terugblik: de strijd tegen het misverstand en de vraag: Wat is hermeneutiek?”:
Prof. dr. Rob Lubbers sprak over hermeneutiek als: “ het veelzijdig verstaan van mensen” en de geschiedenis van de mens is er een van misverstand en miscommunicatie.
In een DVD-opname van de Teleac-cursus: ”Denken door zien” is in de jaren 60/70 een poging gedaan om hermeneutiek uit te leggen.
In 2011 is er door de dependances van het Langeveldcentrum een Power Point Presentatie ‘Hermeneutiek[  samengesteld.
Hermes was de eerste tolk uit de geschiedenis. Hij was de boodschapper van de goden naar de mensen. In de hermeneutiek van Rob Lubbers gaat het om de mens als tekst en context. Het gaat om de strijd tegen het misverstand (dialoog, antwoord-vraag-antwoord). En het gaat om de betekenisverlening en het komen tot een hermeneutische cirkel in het wederzijds contact. 
Een ander kernbegrip is het ‘begrijpen van de mens’. Met begrijpen wordt bedoeld het onmiddellijk verstaan; meeleven; verstehen. Gevoelservaringen die niet worden/zijn begrepen leiden tot isolement. In de hermeneutische praktijk wordt getracht te begrijpen vanuit de wie, wat, waar en hoe vragen.
Trudy vertelt dat ze vaak heeft gedacht:”Ik leer het nooit”, totdat zij in Noord-Holland bij een instelling ging werken. Daar kende men de term hermeneutiek. Zij merkt op, dat hermeneutiek tegenwoordig in de RINO-opleiding zit met docenten als Joke Hermsen, filosoof en Andries Baart, hoogleraar te Nijmegen.
Trudy concludeert dan ook dat hermeneutiek nu meer voet aan de grond krijgt.

Sylvia van Loenen vertelt aan de hand van een casus over hermeneutiek in de huidige praktijk; de hermeneutische cirkel, dromen en het stappenplan. Haar casus betreft een jongen van 15 jaar. De gang van zaken gaat zoals zij het van Lubbers heeft geleerd. Reden van aanmelding: slechte concentratie en vaak boos en in conflict met anderen. De jongen woont alleen met zijn moeder. De ouders zijn gescheiden en de zusjes het huis uit. Door spel, tekeningen en verhaal komt de jongen op verhaal. De concentratieproblemen en de boosheid nemen af.            

De volgende spreker is Alie Stapel. Haar onderwerp is: beeld in context. Zij toont ons het beeld “De Wimpel” van kunstenaar Jan de Baat. Het beeld staat aan de Churchilllaan voor het SVB-gebouw te Amsterdam. We zien een in de wind circulerende  wimpel. Haar keuze om het beeld van de Wimpel aan ons voor te leggen is om aan te geven, dat hermeneutiek ook speelse kanten heeft. Alie is tot voor kort werkzaam geweest als creatief therapeut en werkte met Beeld en Begripsvorming in de tijd dat gedragstherapie en neuropsychologie in opkomst is. Zij voelde zich vaak een vreemde eend in de bijt en moest steeds aan nieuwe collega’s uitleggen wat hermeneutiek behelst. En dat, zegt tot besluit Alie, terwijl hermeneutiek eigenlijk zo eenvoudig is. Hermes is een metafoor. Het gaat over gevoel en gevoelswoorden. 

Aan het woord komt vervolgens Gerard Briggeman. Hij wil graag het belang van abstinentie in therapie aan de hand van een casus belichten. Het verhaal is het verhaal van de blauwe vogel. De cliënt is een adolescent van 22 jaar die niet tot studeren komt. Hij maakt een mooie vogel van klei en hij kan goed tekenen. Terwijl Gerard zoveel mogelijk abstinentie betracht groeit het verhaal van de eenzame vogel in een troosteloze kale wereld uit tot een verhaal waarin de vogel actie onderneemt en in een mooiere leefwereld terecht komt. Voor Gerard is het tijdens de sessies: op de handen zitten en zwijgen. De moeder van de jongen had minder geduld en vroeg om raad. Zij moest leren wachten. Met de jongen is het goed gekomen. Hij is naar de grafische school gegaan.                  

Lucie Weijsenfeld heeft als onderwerp “samen op weg” gekozen. Zij vertelt over haar onzekerheid bij aanvang en ook tijdens therapie: Hoe moet ik beginnen?  Wat is er precies aan de hand? En: kan ik wel voldoende bieden en wanneer is deze therapie klaar? Naar aanleiding van een tekening van een cliënt, een meisje met dwangneurotisch gedrag, krijgt Lucie zelf een angstige droom. Getekend is een weg bergafwaarts en er is geen uitweg. Tot Lucie’s grote opluchting maakt de cliënt een volgende tekening en een verhaal met uitweg en perspectief. Lucie merkt op, dat het bij haar, als therapeut, draait om het niet weten wat er precies aan de hand is en de kracht van de ander,de cliënt. 

Gerard Weststeijn spreekt over de grotere waarheid van H. G. Gadamer en laat een lied, gezongen door Trijntje Oosterhuis, horen: “Ken je mij? Wie ken je dan? Weet jij mij beter dan ik?”  De tekst erboven zou kunnen zijn: “ken uzelve”. Het zelfbewustzijn en jezelf ter discussie stellen is verbinding zoeken met jezelf. Begrijpen, “verstehen” is een actief proces.

Gerard vertelt over de casus van een 14-jarig weeskind dat bij pleegouders woont. Bij de Columbusplaat nr. 12 komt naar voren, dat het meisje het nodig had om gekend en herkend te worden. Gerard Weststeijn sluit af met de opmerking dat hij 25 jaar geleden nog niet zoveel snapte van het proces van de dialoog. Hermeneutiek is een proces, hermeneutiek zit in je. 

25 jaar hermeneutiek : Wat heeft het ons gebracht?
Zijn we wijzer geworden?  
Met therapieën weet je nooit hoe het eindigt. Jij en ik zijn aan het zoeken: dit is niet wat je bedoelt, dus moeten we verder zoeken.
Het gaat om kennen en gekend worden.         
Verslag Angeline Martin.

 hermes 4

Boekbespreking

Dr. Edith Eva Eger:  De Keuze; leven in vrijheid

 Edith Eva Eger is een psychotherapeute en overlevende van Auschwitz.
Zij schreef dit boek op 90-jarige leeftijd op aandringen van mensen om haar heen,
die het belangrijk vonden om haar ervaringen met het verwerken van het verleden vast te leggen.
Haar boek bestaat uit 3 delen:
1) mijn verhaal van mijn overleving,
2) mijn verhaal van mijn genezing,
3) verhalen van dierbaren, die ik mocht begeleiden op hun weg naar vrijheid.

Net als de Joodse Challe, die uit 3 strengen bestaat en die haar moeder van brooddeeg maakte voor hun Sabbatmaaltijd.

 

1) Zij schrijft over haar jeugd als Joodse in Hongarije van voor de Tweede Wereldoorlog.Zij groeide op als intelligent meisje, met twee zusjes, en blijkt een kritische waarneemster van haar gezinsleden te zijn. Zij vertelt over haar schooltijd, haar eerste liefde, haar ontdekking van zichzelf en groeiend zelfvertrouwen.Als de oorlog uitbreekt en vooral de moeder niet wil vluchten of onderduiken, worden Edith, een zusje en haar ouders opgepakt en per trein naar het vernietigingskamp Auschwitz vervoerd en moest ze zien te overleven in een absurde situatie.Ondanks de niet optimale relatie met haar moeder hield zij de laatste woorden van haar in haar achterhoofd, om via verbeelding de wreedste werkelijkheid te kunnen weerstaan.Wat zij samen met haar zusje meemaakte was niet in woorden te vatten, maar eenmaal in de “overlevingsstand” bleek zij over “onvermoede” talenten te beschikken, zoals vindingrijkheid, sociaal gevoel, moed en doortastendheid, om zo dediepste ellende te kunnen verdragen en in leven te kunnen blijven.Ook na de bevrijding bleken haar talenten nodig om haar leven samen met haar man en kind een veilige basis te kunnen geven, uiteindelijk in Amerika. Zij was er niet tevreden mee.Zij bleef voor haar gevoel slechts “overleven”!Na een telefoontje van een lotgenoot uit het kamp, 10 jaar na de bevrijding, vroeg zij zich af: “wat wil ik met mijn leven?”Haar doel werd psycholoog en psychotherapeut worden en met steun van haar gezin lukte dat ook. Zij wilde zichzelf leren begrijpen en anderen helpen om met hun angsten om te gaan en vooral niets meer aan het toeval over te laten …!!

 

2) Zij leerde veel van haar leermeesters, vooral van Viktor Frankl, een mede Auschwitz overlevende en psychiater en zij toonde een intense inzet bij haar studie om haar doel te bereiken: eindelijk vrij zijn, vrij leven. Zij haalde haar diploma’s.Maar zij was er nog niet!
In haar ijver ontdekte zij, ook door schade en schande, dat zij zich niet alleen van beperkingen van haar naasten moest bevrijden, maar ook van haar eigen tekorten en angsten daarover. Gevoelens van onder andere overlevingsschuld en slachtofferschap moest zij leren onder ogen te zien. Haar motto werd: vooral eerlijk blijven, ook naar jezelf! Anders blijf je gevangen…

 

3) In haar praktijk en in haar persoonlijk leven blijft ze leren...
Indrukwekkend is hoe zij therapieën beschrijft, vooral die zij doet met zeer getraumatiseerde oorlogsveteranen. Zij herkent in hen hetzelfde als zij heeft meegemaakt en vanuit haar levenservaring en eigen proces is zij niet bang voor het oprakelen van deze gevoelens.
Maar het belangrijkste wat zij wil overdragen is dat iedereen een keuze heeft, zelfs in de grootste problemen! De keuze om te dromen, de keuze om het anders te doen dan vroeger, de keuze om vrijheid te zoeken en te ontsnappen aan de innerlijke gevangenis. Als we accepteren wat er is, als we onszelf vergeven en als we onze harten openen om wonderen te ontdekken die nu bestaan, vinden we vrijheid.

 

Lucy Weijssenfeld.

 

hermes 4

 

Ten Slotte:   

Stellen wij het op prijs als de lezer van de Hermes ook kopij opstuurt en ons opmerkzaam maakt op onderwerpen die de aandacht verdienen en eventueel in de volgende Nieuwsbrief geplaatst kunnen worden.
U kunt mailen naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..
 
 
 

 

Studiemiddag 25 jaar M.J.Langeveldcentrum:. Wat heeft de hermeneutiek ons gebracht?

Terugblik van de dependanceleden in woord en beeld. 

 

Welkom en opening door Angeline Martin.  

Als eerste is Trudy Maaskant aan het woord aan met  met als onderwerp: een Terugblik: de strijd tegen het misverstand en de vraag: Wat is hermeneutiek?”:           

Prof. dr. Rob Lubbers sprak over hermeneutiek over als: het veelzijdig verstaan van mensen en de geschiedenis van de mens is er een van misverstand en miscommunicatie.       

In een DVD-opname van de Teleac-cursus: Denken door zien is in de jaren 60/70 een poging gedaan om hermeneutiek uit te leggen.          

In 2011 is er door de dependances van het Langeveldcentrum een Power Point Ppresentatie Hermeneutiek[  samengesteld..    

Hermes was de eerste tolk uit de geschiedenis. Hij was de boodschapper van de goden naar de mensen.         In de hermeneutiek van Rob Lubbers gaat het om de mens als tekst en context. Het gaat om de strijd tegen het misverstand (dialoog, antwoord-vraag-antwoord). En het gaat om de betekenisverlening en het komen tot een hermeneutische cirkel in het wederzijds contact. 

Een ander kernbegrip is het ‘begrijpen van de mens’. Met begrijpen wordt bedoeld het onmiddellijk verstaan; meeleven; verstehen. Gevoelservaringen die niet worden/zijn begrepen leiden tot isolement.          In de hermeneutische praktijk wordt getracht te begrijpen vanuit de wie, wat, waar en hoe vragen.             

Trudy vertelt dat ze vaak heeft gedacht:” Iik leer het nooit”,. tTotdat zij in Noord-Holland bij een instelling ging werken. Daar kende men de term hermeneutiek.  Zij merkt op, dat hermeneutiek tegenwoordig in de RINO-opleiding zit met docenten als Joke Hermsen, filosoof, en Andries Baart, hoogleraar te Nijmegen.

Trudy concludeert dan ook dat hermeneutiek nu meer voet aan de grond krijgt.

 

                Sylvia van Loenen vertelt aan de hand van een casus over hermeneutiek in de huidige praktijk;, de hermeneutische cirkel, dromen en het stappenplan. Haar casus betreft een jongen van 15 jaar. De gang van zaken gaat zoals zij het van Lubbers heeft geleerd. Reden van aanmelding: slechte concentratie en vaak boos en in conflict met anderen. De jongen woont alleen met zijn moeder. De ouders zijn gescheiden en de zbrusjes het huis uit. Door spel, tekeningen en verhaal komt de jongen op verhaal. De concentratieproblemen en de boosheid nemen af.           

 

De volgende spreker is Alie Stapel. Haar onderwerp is: beeld in context. Zij toont ons het beeld “De de Wimpel” van kunstenaar Jan de Baat. Het beeld staat aan de Churchilllaan voor het SVB-gebouw te Amsterdam. We zien een in de wind circulerende  wimpel. Haar keuze om het beeld van de Wimpel aan ons voor te leggen is om aan te geven, dat hermeneutiek ook speelse kanten heeft. Alie is tot voor kort werkzaam geweest als creatief therapeut en werkte met Beeld en Begripsvorming in de tijd dat gedragstherapie en neuropsychologie in opkomst is. Zij voelde zich vaak een vreemde eend in de bijt en moest steeds aan nieuwe collega’s uitleggen wat hermeneutiek behelst. En dat, zegt tot besluit Alie, terwijl hermeneutiek eigenlijk zo eenvoudig is. Hermes is een metafoor. Het gaat over gevoel en gevoelswoorden. 

Aan het woord komt vervolgens Gerard Briggeman. Hij wil graag het belang van abstinentie in therapie aan de hand van een casus belichten. Het verhaal is het verhaal van de blauwe vogel. De cliënt is een adolescent van 22 jaar die niet tot studeren komt. Hij maakt een mooie vogel van klei en hij kan goed tekenen. Terwijl Gerard zoveel mogelijk abstinentie betracht groeit het verhaal van de eenzame vogel in een troosteloze kale wereld uit tot een verhaal waarin de vogel actie onderneemt en in een mooiere leefwereld terecht komt.      Voor Gerard is het tijdens de sessies: op de handen zitten en zwijgen. De moeder van de jongen had minder geduld en vroeg om raad. Zij moest leren wachten. Met de jongen is het goed gekomen. Hij is naar de grafische school gegaan.                  

 

Lucie Weijsenfeld heeft als onderwerp “samen op weg” gekozen. Zij vertelt over haar onzekerheid bij aanvang en ook tijdens therapie: Hoe moet ik beginnen?  Wat is er precies aan de hand? En: kan ik wel voldoende bieden en wanneer is deze therapie klaar? Naar aanleiding van een tekening van een cliënt, een meisje met dwangneurotisch gedrag, krijgt Lucie zelf een angstige droom naar aanleiding van een tekening van de cliënt. Getekend is een weg bergafwaarts en er is geen uitweg. Tot Lucie’s grote opluchting maakt de cliënt een volgende tekening en een verhaal met uitweg en perspectief. Lucie merkt op, dat het bij haar, als therapeut, draait om het niet weten wat er precies aan de hand is en de kracht van de ander,r, dde cliënt..        

 

Gerard Weststeijn spreekt over de grotere waarheid van H. G. Gadamer en laat een lied, gezongen door Trijntje Oosterhuis, horen: “Ken je mij? Wie ken je dan? Weet jij mij beter dan ik?”  De tekst erboven zou kunnen zijn: “ken uzelve”. Het zelfbewustzijn en jezelf ter discussie  stellen is   vverbinding zoeken met jezelf. Begrijpen, “verstehen” is een actief proces.

Gerard vertelt over de casus van een 14-jarig weeskind dat bij pleegouders woont. Bij de Columbusplaat nr. 12 komt naar voren, dat het meisje het nodig had om gekend en herkend te worden.   Gerard Weststeijn sluit af met de opmerking dat hij 25 jaar geleden nog niet zoveel snapte van het proces van de dialoog. Hermeneutiek is een proces, hermeneutiek zit in je.

 

 25 jaar hermeneutiek :. Wat heeft het ons gebracht? Zijn we wijzer geworden?  Met therapieën weet je nooit hoe het eindigt. Jij en ik zijnben aan het zoeken, dit is niet wat je bedoelt, dus moeten we verder zoeken. Het gaat om kennen en gekend worden.          (Verslag Angeline Martin).